KARLI DAĞLARDAN KAYIN AĞACINA…

Günlük yaşamda kullandığımız sözcüklerin anlamlarını gereği kadar düşünmüyoruz. Duyduğumuz gibi kullanıyoruz. ALİ SERDAR ÇOLAKOĞLU - ARAŞTIRMACI / YAZAR

KARLI DAĞLARDAN KAYIN AĞACINA…

- Günlük yaşamda kullandığımız sözcüklerin anlamlarını gereği kadar düşünmüyoruz. Duyduğumuz gibi kullanıyoruz. Örneğin yeni evlenen çiftlere “karı-koca” denilir. Şimdi düşünelim: Koca denildiğinde aklımıza ilk gelen eş olur. Koca aynı zamanda büyük, ulu, dağ anlamına da gelir. Koca dağ olunca tepesine kar yakışır. Bu yüzden dağların yücesine kar yağar diye “kocanın karı “ denmiştir. Kadın kar gibi masum olmalı, koca ise dağ gibi güçlü ve sadık olmalı.

- Evlilik başlangıcı nişanla başlar düğünle devam eder. Orta Asya Türkleri Toy der. Aslında dilimize en uygun deyiştir. Düğün, düğüm kökünden gelir.

- “tüg-düğümlemek” düğün, (düğ-ü-n), düyüm,

- Düyüm; ip, iplik gibi bükülebilir şeyleri birbirine dolayarak yapılan boğuma denir.

- İki aşığın nişanla olan bağını düğümlemek ise düğünle gerçekleşir.

- Karı- koca, Düğün dedik bu birleşmelerde iki kişi değil ailelerde bir olmakta. Kayın ata, kayın ana, kayın çe gelmekte.

- Kayın ağacı Türk Mitolojisinde önemli bir yere sahiptir. Kayın ağacı kökleri ile “yeraltını “ gövdesiyle                                                                                                                                            yapraklarıyla “gökyüzünü ” temsil eden üçleme hayat ağacını işaret eder. Bu yüzden Türk devletlerinde hep kayın ağacı aynı adla anılır. Kutsal ağacın yaprakları hayvanların yemi, gövdesi ısınmadan el aletlerine birçok işe yarar. Dalı toprakla buluşunca köklenir. Çabuk kaynaşması, evlilikle birleşen ailelerin anne babasına eklenen ek olmuştur. Kayın ata, “kaynata” kayın ana, “Kaynana” Kayın ece,  ”Kayınço” olmuştur.

- Arapçadan gelen vekil anlamına kâim sözcüğünden geldiği de söylenmektedir. Kâim Peder “peder”   

- Aile kurumunun temel unsurlarının kökenlerini anlattım. Gelini,  damadı, düğünü, kaynanası, kayın babası, kayınbiraderi…                                                                                                                       

24 Haziran Ataşehir - 2022