İHRACAT DÖVİZ GELİRİNİN YÜZDEYİRMİBEŞİ MERKEZ BANKASI’NA SATILACAK…

İhracat Döviz Geliri Hakkında Bilmediklerimiz…Elif Beydoğan Sordu, Smmm-Bilir Kişi Nevin Taştan Cevapladı…

İHRACAT DÖVİZ GELİRİNİN YÜZDEYİRMİBEŞİ MERKEZ BANKASI’NA SATILACAK…
NEVİN TAŞTAN SMMM-BİLİR KİŞİ

 - ELİF BEYDOĞAN SORDU SMMM-BİLİR   KİŞİ NEVİN TAŞTAN CEVAPLADI...

 

 İHRACAT DÖVİZ GELİRİNİN % 25’i   MERKEZ BANKASI’NA SATILACAK…

 2018-32/48 sayılı Türk Parası Kıymetini   Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin   Tebliğ (İhracat Bedelleri Hakkında) ile 04.09   2018 tarihinden itibaren 6 ay süre ile ihracat   bedellerinin 180 gün içerisinde Türkiye’ye   getirilme ve % 80’inin bankaya bozdurma   zorunluluğu getirilmiş. 2019-32/53 Tebliğ ile   bu süre 4 Eylül 2019 tarihine ve 2019-32/55  Tebliğ ile de 4 Mart 2020 tarihine kadar daha uzatılmıştı.

Merkez Bankası 7.11.2018  tarihinde yürürlüğe giren “İhracat Genelgesi” ile söz konusu usul ve esasları düzenlemişti. 31.12. 2019 tarihli ve 5. Mükerrer Resmi Gazete’ de yayımlanan 2019-32/56 sayılı Tebliğ ile yeni bir düzenleme yapılarak, gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedellerin en az %80’inin bir bankaya satılmasına ilişkin zorunluluk kaldırılmıştı.16.01. 2020 tarihli İhracat Genelgesi yayınlanmıştı. Anılan genelgenin 2021 yılında eklenen Ek:1. maddesi şöyledir;

Bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren İBKB’ ye veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin %25'i İBKB’yi veya DAB’ı düzenleyen bankaya satılır. Bu bedeller bankaca Merkez Bankası tarafından ilan edilen ve işlem günü için geçerli döviz alış kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankası’na satılır ve Merkez Bankası’nın banka nezdindeki hesabına aktarılır. Söz konusu tutarın tam karşılığı banka tarafından ihracatçıya Türk parası olarak ödenir.” Anılan düzenleme hiç uygulanmamışken, Merkez Bankasınca 3 01.2022 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yayımlanan “İhracat Genelgesi’nin Ek 1 İnci Maddesi Kapsamında TCMB ’ne Yapılacak Döviz Satışına İlişkin Uygulama Talimatı” ile uygulamaya sokulmuştur.

İhracat Genelgesi Talimatı uyarınca, 3 Ocak 2022 ve ek genelgeye göre;  Merkez Bankasının hesabına aktarılan dövizlere ilişkin dekont, ekstre ve benzeri  belgeler ile bilgiler ve döviz alışı yapılan tutarlara ait bilgiler bankalarca İhracat  Genelgesi ekinde yer alan Ek-1’de yer alan bildirim formuna uygun olarak Merkez  Bankasına aynı gün elektronik ortamda bildirilir.  İşlem Kuru; Merkez Bankası tarafından saat 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00 ve  15:00’de ilan edilen ve İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedeli dövizin Türk  Lirası’na çevrildiği saat itibarıyla en son açıklanmış olan döviz alış kurunu ifade  etmektedir.  Banka nezdinde Merkez Bankası adına ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini hesaplar  açılacak ve bankanın bu Uygulama Talimatı kapsamında satın aldığı dövizler saat 17:00’ye kadar Merkez Bankası’na bildirilerek top bulu bir şekilde söz konusu hesaplara aktarılacaktır. Döviz alış işlemleri karşılığı Türk lirası tutarları, Merkez Bankasınca bankanın EFT merkezine masrafsız olarak gönderilecek Saat 17.30'a kadar  sonuçlandırılamayan işlemler için ise Türk lirası tutarlar bankanın TCMB nezdindeki  zorunlu karşılık hesabına aktarılacak.  İhracat genelgesine göre ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini cinsinden İBKB veya  DAB’ a bağlanan ihracat bedeli dövizler bu Uygulama Talimatı kapsamındadır.  İhracat işlemlerine ait sözleşmelerde bedellerin tahsili için fili ihraç tarihinden itibaren  180 günden fazla vade öngörülmesi durumunda, bedellerin yurda getirilme süresi  vade bitiminden itibaren 90 günü geçemez.  İhracat Bedellerinin Merkez Bankasına Satışı; EK MADDE 1 – (1) Bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren İBKB’ye veya DAB’a  bağlanan ihracat bedellerinin %25'i İBKB’yi veya DAB’ı düzenleyen bankaya satılır.

Bu bedeller bankaca Merkez Bankası tarafından ilan edilen ve işlem günü için geçerli döviz alış kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankasına satılır ve Merkez Bankasının banka nezdindeki hesabına aktarılır. Söz konusu tutarın tam karşılığı banka tarafından ihracatçıya Türk parası olarak ödenir.

İHRACATÇININ SERBEST KULLANIMINA BIRAKILAN DÖVİZLER…

Hizmet ihracatı, transit ticaret, Türkiye’de ikamet etmeyenlere özel fatura ile  yapılan satış, Türkiye’de ikamet etmeyenlere KDV hesaplanarak yapılan satış,  mikro ihracat ve serbest bölge işlem formu kapsamında gerçekleştirilen  5.000,- ABD doları veya karşılığı döviz ya da Türk lirasını geçmeyen tutardaki  ihracat işlemlerinde bedellerin tamamının tasarrufu serbesttir.  CFR ve CIF teslim şekline göre gerçekleştirilen ihracatta, navlun ve sigorta  bedeli ile kiracının satın alma hakkı bulunmayan finansal ve ticari kiralama  sözleşmesi çerçevesinde elde edilen kira bedelleri hizmet bedeli döviz olarak  kabul edilir.

İHRACAT BEDELİNİN YURDA GETİRİLMESİNDE İSTİSNA TANINAN ÜLKELER…

1 -Afganistan 2- Angola 3- Belarus 4- Benin 5- Cibuti 6- Etiyopya 7- Fildişi Sahili 8- Filistin 9- Gabon 10- Gana 11- Gine 12- İran 13- Kamerun 14- Kenya 15- Kırgızistan 16- Kuzey Kore 17- Küba 18- Liberya 19- Lübnan 20- Moldova 21- Nijerya 22- Senegal 23- Somali 24- Sudan 25- Suriye 26- Suudi Arabistan 27- Tacikistan 28- Tanzanya 29- Venezuela…

 İHRACAT BEDELİNİN YURDA GETİRİLMESİNDE GÜMRÜK BEYANNAMESİNDE YER ALAN

TUTARIN % 50’ NİN TASARRUFUNUN SERBEST BIRAKILDIĞI ÜLKELER…

 1- Azerbaycan 2- Cezayir 3- Fas 4- Kazakistan 5- Mısır 6- Özbekistan 7- Tunus 8-

Türkmenistan 9- Ukrayna 10- Yemen…

İhracat bedellerinin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olup, bedelin beyan edilenden farklı bir döviz üzerinden getirilmesi de mümkündür.

Uygulama sadece USD, EURO ve GBP cinsinden gelen dövizleri kapsamaktadır. Yani diğer para birimlerinden gelen ihracat bedellerinin % 25 ’ini MB’ye satma zorunluluğu bulunmamaktadır. 30.000 USD’ nin altında kalan ihracatlar için İBKB veya DAB  düzenleme zorunluluğu yoktur ve uygulama kapsamı dışında kalmaktadır.

Döviz alım satımında kur riski kaçınılmazdır. İhracatçı firmalarının beklentisi ise kur garantisi yönündedir. İhracat genelgesinin daha önceki yıllarda İBKB ve DAB zorunluluğu yokken 3 Ocak 2022 tarihli genelgede ise zorunluluk getirilmiştir.

Uygulama da gerçekleştirilecek her türlü işlemin, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uygun gerçekleştirildiğine dair kontrol bankalarca yapılacak. Ve gerçekleştirilen işlemlerde standartların ihlal edildiğinin tespiti durumunda TCMB' ne bildirimde bulunmaktan sorumlu olacaklardır. Bu genelgenin uygulanmasında, Cumhurbaşkanımız Sn. Recep Tayyip Erdoğan'ın Merkez Bankasını gösterge faiz oranını düşürmeye çağırmasıyla geçen yıl dolar karşısında değerinin neredeyse yarısını kaybeden TL’ deki bir yıllık ciddi kayıpların ardından geldiği çok açıktır. Ancak, ihracatçılar hammadde temini için ithalat yoluyla mal  alımını yine döviz üzerinden mecburen karşılayacaktır. Haliyle bu bedellerin karşılığı yine  yurt dışına döviz çıkışıyla olacaktır. Kur garantisinin verilmemesi de ihracatı olumsuz  etkiyebilir. İhracat genelgesiyle ihracatçıların yurtdışı satış gelirlerinin % 25 i kadarının yerel para  biriminde tutulması ve Türkiye'nin döviz rezervlerini artırması amaçlanıyor. 2021 yılında  Türkiye % 32.9 artışla 225.368 milyar dolarlık ihracat yaptı. Bu durumda, TCMB lehine 55 milyar dolarlık katkı anlamına geliyor. Uygulamanın ülkemiz ekonomisine fayda  sağlaması, ithalat ve ihracatımızı olumsuz etkilememesini umut ediyoruz.

NEVİN TAŞTAN

SMMM - BİLİRKİŞİ

[email protected]