İBRAHİM DİNÇ - YAVRU VATAN KIBRIS…

Tarihimiz, Kültürümüz!.. Gelenek ve Göreneklerimiz…

İBRAHİM DİNÇ - YAVRU VATAN KIBRIS…

-Tarihimizde Ağustos ayları zaferlerle doludur. Meydana gelen savaşların neden-sonuç ilişkilerini iyi analiz etmek gerekir. Bu konuyu açıklığa kavuşturmadan tarihi gerçeği hiçbir zaman öğrenemeyiz.

Evvela asil bir milletin çocukları olmakla ne kadar övünsek azdır. Yiğitlik, mertlik, misafirperverlik, dürüstlük ve hatırşinaslıkla bezenmiş asil bir toplum ve onun asil evlatları…

-“Sağlam kaynaklardan istifade edip, konuyu bir bilenden dinleyerek anlamak ve öğrenmek en sağlıklı yöntemdir…”

Yavru Vatan Kıbrıs’ımızın tarihine kıs bir göz atalım:

Kıbrıs, Güneybatı Asya'da bulunur. Akdeniz'in Sicilya ve Sardinya'dan sonra üçüncü büyük adasıdır.  Kuzeyinde 65 km mesafe ile Türkiye, doğusunda 112 km mesafe ile Suriye, 267 km ile İsrail, 162 km ile Lübnan; güneyinde 418 km ile Mısır; kuzeybatısında ise 965 km ile Yunanistan yer almaktadır.

Kıbrıs adası 34.33 ve 35.41 Kuzey enlemleri ve 32.23 ve 34.55 Doğu boylamları arasında yer almaktadır. Ekilebilen % 45'lik verimli arazinin % 20'si sulanmaktadır.

Kuzey Kıbrıs’a bizim bakış açımız önem arzeder…

Akdeniz’in ortasındaki Yavru Vatan Kıbrıs’ımızı, Kafkaslardaki, Balkanlardaki, Orta Asya’daki, Afrika’daki ve Avrupa’daki ecdad kalıntılarımızı nasıl unutabiliriz?

Kuzey Kıbrıs Akdeniz’in incisi

Kıbrıs, Sicilya ve Sardunya’dan sonra Akdeniz’in en büyük üçüncü adasıdır. Kıbrıs, kıtalar arasında yer alan stratejik, ticari ve dini konumu itibarıyla asırlar boyu birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Yüzyıllar boyunca iz bırakan uygarlıklar arasında Fenikeliler, Asurlular, Mısırlılar, Ptolomeler, Persler, Helenler, Romalılar, Bizanslılar, Lüzinyanlar, Venedikliler, Osmanlı İmparatorluğu ve İngiliz idaresinin izlerini görebilirsiniz.

Dünya’da direksiyonu sağda olan otomobil sahibi tek ülke İngilizlerdir.

Kıbrıs’a yolunuz düşer de araba kullanma ihtiyacı duyarsanız usta şoför olmak zorundasınız.  Sakın korkmayın, kısa bir heyecanlı uygulamadan sonra çok rahat sağdan direksiyonlu otomobile uyum sağlayabilirsiniz.

Yapılan tespitlerde en soğuk Ocak ayı. Ocak ayı ortalama sıcaklığı 10 derece, en sıcak Temmuz ayı, sıcaklık  ortalaması 40 derecedir. Yıllık ortalama sıcaklık ise 19°C (66°F) derecedir.

Beş ilçeden oluşan 300 bin nüfuslu Kuzey Kıbrıs’ın her köşesi berrak sahiliyle, eşsiz doğal güzelliğiyle, tarihiyle  görülmeye değer. Girne’den Lefkoşa’ya, Güzelyurt’tan Lefke’ye, İskele’den Karpaz’a ve Magusa’ya 4 mevsim 12 ay; “Tarihi, Kültürel, Doğal, Otantik ve Romantik” bir tatil için unutamayacağınız ideal bir vatan.

Medeniyetlerin başkenti Lefkoşa

Mevleviliğin Kıbrıs’ta önemli eserlerinden biri olan 16.yy dönemine ait Mevlevi Tekkesi, Lefkoşa’nın sembolu Venedik Sütunu, Günümüzde Kıbrıs El sanatlarının ve Kültürünün yansıtıldığı bir mekan olarak düzenlenen 16.yy Osmanlı dönemine ait 68 odadan oluşan Büyük Han  Lefkoşa’dan görülmesi gereken önemli eserlerdir. Hanlar, Hamamlar, Arasta Çarşısı, Camiler, Kiliseler, Kütüphaneler ve yakın geçmişe ait etnografik eserlerin sergilendiği19.yy’a ait Derviş Paşa Konağı.

Kuzey Kıbrıs’ın incisi Girne

Girne, Kuzey Kıbrıs turizminin en kalabalık, adalılık ve Akdenizlik karakterini yansıtan bir şehir. En önemli tarihi yapılardan birisi ağırlıklı oarak Bizans, Lüzinyan ve Venedik dönemi izleri taşıyan, günümüze kadar sağlamlığını koruyan çağdaş müzecilik anlayışı ile yeniden düzenlenen Girne Kalesi ve içerisinde oluşturulan bölümler görülmeye değer. M.Ö. 300 yıllarına tarihlendirilen 2300 yıl önceki bir yolculuğun tanığı geminin sergilendiği Batık Gemi Müzesi. Akdeniz’deki en güzel liman olarak kabul edilen Tarihi Girne Limanı, Kaleler, Kiliseler, Müzeler, Antik Şehir, Manastır ve ayrıca Kıbrıs Endemikleri, Orkide türleri ve nadir bulunan yaban bitkilerinin bulunduğu Alevkayası Bölgesi ve Herbarium.

Açık Hava Müzesi Gazimagusa

Her köşesi buram buram tarih kokan, görenleri büyüleyen şehir. Gazimagusa, dünyanın sayılı tarih ve kültür mirasına sahip yerleşim yerlerinden biridir. Kıbrıs’ın en büyük Bazilikası, Kral Mezarları, Manastırlar, Kiliseler, Camiiler, 1522 tarihli Venedik Sarayı, Cafer Paşa Hamamı, 28.Çelebi Mehmet Türbesi, 1837-1876 tarihlerine ait Namık Kemal Zindanı, İncirli Mağarası.

Doğa Harikası İskele/Karpaz

Harika doğal güzelliklerin tarihiyle bütünleştiği belde. İskele/Karpaz’da dünyanın en güzel sahillerinden biri olan Altın kumsal, kiliseler, müzeler, Beşparmak dağları üzerindeki 3 dağ kalesinden biri olan ve deniz seviyesinden yaklaşık 700 m yüksekliğindeki Kantara Kalesi. Kumyalı ve Mehmetçik köylerindeki Eko Turizm alanları…Sipahii Köyündeki M.S. 5 ve 6.yy’a ait taban Mozaikleri ile ünlü Ay Trias Bazilikası, Arkaik döneme ait dev heykeller, Kıbrısın sembollerinden eşeklerin bulunduğu “Milli Park Alanı”, MÖ 6000’e tarihlendirilen Kastros Neolitik Şehri ve Kıbrıs adasının en doğu ucunda yer alan ve kutsal kabul edilen Apostolos Andreas Manastırı.

Renklerin Uyumu Güzelyurt/Lefke

Turuncu, Yeşil ve Mavi renklerin tüm ihtişamı ile görülebileceği Güzelyurt/Lefke bölgesinde Arkeoloji ve Doğa Müzesi, Soli Antik LŞehri, St. Mamas Manastırı ve İkon Müzesi, Soli Antik Şehri, 3500-4000 kişilik Roma Tiyatrosu, 137 odadan oluşan Vouni Sarayı ve Athena Tapınağı, Yeşilırmak köyündeki Guiness Rekorlar kitabı tarafından tescil edilmiş Asma, Bölgedeki Çilek-Kolakas ve tarım alanları, Narenciye bahçeleri, Anıtsal Zeytin ve diğer ağaçlar, Eski bir Türk kasabası olan Lefke’deki Osmanlı ve İngiliz dönemi eserleri, Pir Paşa Camii ve Su Kemerleri, Hurma Ağaçları, Bakır Madeni alanları, Koruçam Köyündeki Ay, Tepebaşı ve Çamlıbel arasında bulunan Mavi Köşk, Toumba Tou Skuru şehri, Pigades Tapınağı.

Yaklaşık 710 yaşında olan ve anıt ağaç olarak korunan “Ficus Sycomorus” (Cümbez ağacı) Kıbrıs’ta yaşayan en yaşlı ağaç olarak bilinmektedir.

“-Unutmayın! Kuzey Kıbrıs’ta serin Akdeniz sularıyla serinleyip, tüm yorgunluklarınızı bir kenara atabilir ve vücudumuzun ihtiyaç duyduğu detoksu gerçekleştirebilir, D vitamini depolayabilirsiniz…”

Deniz suyu sıcaklığı ortalama 21,5 derece ile Akdeniz’deki en uygun şartlara sahiptir. Girne ve diğer bilgelerdeki çok sayıdaki dalış noktasında mavi derinliklere dalmak sizlere gizemli Kuzey Kıbrıs farkını sunacaktır. Beşparmakların gölgesinde Antik Girne Limanı’nda Lüzinyanların, Venediklilerin izlerini takip edebilirsiniz. Medoş Lalelerinin salındığı, Kuşlar, Kelebekler, Orkideler ve Endemikler, Loggerhead (Caretta Caretta) ve Yeşil Kaplumbağalarla yalnızca bu coğrafyada göreceğiniz kuşların şakıdığı, Karpaz’ın güzel gözlü, çalışkan, sadık, vefalı ve başkaldırmayan uysal hayvanların (Karpaz Yabani Eşeklerinin)  varlığı ile az bulunur bir cevher ile Kıbrıs’ın özel ilgi Turizmi alternatifleri içerisinde en çekici yerlerden biridir. Lüzinyan, Venedik, Ceneviz, Osmanlı, İngiliz ve yakın tarihimizin yaşayan en büyük tanığı olan ağacın, Katedralin inşaatına başlanan 1298 yılında dikildiği söylenmektedir. Yaklaşık 710 yaşında olan ve anıt ağaç olarak korunan “Ficus Sycomorus” (Cümbez ağacı) Kıbrıs’ta yaşayan en yaşlı ağaç olarak bilinmektedir.

Kendine has mutfağı ile Hellim peyniri, Şeftali Kebabı, Hellim Nor Böreği ve zengin mutfağının diğer yemek ve tatlı  türleriyle “Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım/Bir kahvenin kırk yıl hatırı vardır” sözlerini her köşede işitebilirsiniz.

Araştırmacı Yazar Tanju Müezzinoğlu’nun Kaleminden…

Mal Tanzim Komisyonunun Kıbrıs Türk’leri üzerindeki yıkımı ve olumsuzlukları…

12 Mayıs 2006 tarihli Baş Yazarımız Sayın Sabahattin İsmail’in “Hadi Papahristu’nun İsteklerini Karşılayın Bakalım” başlıklı yazıyı okuduğum zaman bu konuda gerekli açıklamalar en güzel ve detaylı anlatıldığı için ben bu gün beni ziyarete gelen genç Üniversiteli talebelerin Kıbrıs’ın geçmişi ile  bana sordukları soruları  yanıtlamaya çalışacağım.

-1571 - Kıbrıs Osmanlı devleti tarafından fethedildi ve ilk Türk cemaati adaya yerleştirildi. 

-1878 - Ruslar karşısındaki yenilgide fazla ödün vermemek için, ada Britanya İmparatorluğu’na kiralandı. (Osmanlı mülkiyeti devam ediyor sayılmakla birlikte, yönetim tamamen İngilizlere geçti) 

1914-İngiltere adaya tamamen el koydu. 

1923-Lozan Barış Antlaşması’nın 20. Maddesi gereğince, Türkiye adanın İngiltere’ye ilhakını kabul etti.

1931-Rumların Enosis isyanı başladı, Rumlar İngiliz valisinin konağını yakınca İngiliz politikası sertleşti.

Türk cemaati Enosis’e karşı olduğunu açıklandı.(Gençler Rumların “ENOSİS”  hareketi yani adanın Yunanistan’a bağlanması 75 yıl önce Kıbrıs Rum’ları tarafından başlatılmıştı)

1939-İkinci Dünya Savaşı başlayınca İngiltere, Ortadoğu’nun kontrolü için stratejik önemi olan adayı elinden kaçırmamak için, özerklik vaadinde bulunacağını yaydı, Rumlar ise Enosis’te kararlıydı. 

1943-İngiltere güdümlü ‘Kıbrıs Adası Türk Azınlığı Kurumu’ (KATAK) kuruldu.

1944-Doktor Fazıl Küçük, ‘Kıbrıs Milli Türk Halk Partisi’ni kurdu.

1950-İkinci Dünya Savaşı’nın ardından bütün dünyada kolonilerin tasfiyesi eğilimi yaygınlaşınca, Kıbrıs Rum Ortodoks Liderliği (18 Ekim’de başına Makarios seçilmiştir), yoğun bir kampanyaya girişti. Yunanistan hükümeti de Birleşmiş Milletler’e ulusların kendi kaderlerini tayin haklarının Kıbrıs için de uygulanması yolunda başvuruda bulundu. Yollarının “ENOSİS” olduğunu açıkladılar.

1955-Yunan terör örgütü “EOKA” 1 Nisan’da adada faaliyete geçti.

1956-İngiliz hükümeti, karışıklıkların baş kışkırtıcısı sıfatıyla Başpiskopos Makarios’u Seyschelles Adaları’na sürdü

-Birleşmiş Milletler’de Türkiye ilk kez, ‘taksim’ tezini açıkladı.                       

- ‘Ya Taksim Ya Ölüm’ sloganı yoğun bir biçimde kullanılmaya başlandı.

- İngiltere, askeri üssünün kalması koşuluyla ‘self-determinasyon’u kabul etmeye yanaştı.

- 1957 NATO arabuluculuk görevini üstlenince, EOKA geçici olarak ateşkes ilan etti; Makarios serbest bırakıldı.

- 15 Kasım’da Türk Mukavemet Teşkilatı kuruldu.

- 1959 İngiltere Başbakanı ve üç devletin dışişleri bakanlarının katılımıyla Zürih Antlaşmaları onaylandı.

-  Cemaat temsilcileri olarak Makarios ve Dr. Küçük de toplantıya katıldılar.

- 19 Şubat’ta Türkiye, Yunanistan ve İngiltere Kıbrıs anayasasını garanti altına aldı.

- İngiliz üslerinin devamı kabul edildi.

- 1960 - Kıbrıs Anayasası imzalandı.

- Adaya simgesel Türk ve Yunan birlikleri yerleştirildi.

- Makarios Cumhurbaşkanı, Dr Fazıl Küçük cumhurbaşkanı yardımcısı oldu. 
1963-Başbakan Karamanlis’in istifası ve ülkeyi terk etmesinin ardından Yunanistan sürekli kabine bunalımları geçirmeye başladı, bu yüzden Kıbrıs üzerinde etkisi azaldı. Makarios kendi girişimiyle yıl boyunca anayasası değiştirme ve Türk Cumhurbaşkanı yardımcısının yetkilerini kısma faaliyetlerini arttırdı.

- Kasım sonunda ABD Başkanı Kennedy, Makarios’a bundan vazgeçmesini önerdi. Aralık başında da Türkiye tek taraflı değişiklikleri kabul etmeyeceğini bildirdi.

- 21 Aralık’ta Noel katliamı ile EOKA, Türk cemaatine karşı ‘etnik temizleme ve adadan kaçırma’ politikasını doruğa çıkardı. Eylemleri 1964 Ağustos’unun ortalarına kadar sürdü. 30 Aralık’ta ise Makarios 13 maddelik anayasa değişikliği önerisini açıkladı ama Türkiye buna karşı olduğunu yeniledi.

- 1967 - Yunanistan’da ordu yönetime el koydu ve 1974’e kadar iktidarda kaldı. Subaylar halkın desteğini elde etmek için Kıbrıs’ta EOKA’ya desteği arttırdılar. Türkler iyiden iyiye gettolara sıkıştırılmaya başlandı. Yunan ordusunun 15 bin askeri, gayri resmi olarak adaya yerleştirildi.

- Türklere karşı sürdürülen soykırımın kesilmesi için Türk ve Yunan başbakanları arasında düzenlenen toplantı bir sonuç vermeyince, Türkiye askeri müdahalede bulunacağını açıkladı. Yunanlılar üç Türk köyünden geri çekilirken arkalarında 24 ölü bıraktılar. TBMM hükümete müdahale yetkisi verdi. Türk uçakları Kıbrıs üzerinde uçmaya başladı. Donanma ve çıkarma birlikleri harekete geçti. ABD’nin arabuluculuğuyla Yunan birliklerinin geri çekilmesi sağlanınca, Türk harekatı durduruldu. 1964’ten beri Türkiye’de bulunan Rauf Denktaş gizlice adaya gitti. Denktaş, Yunanlılarca tutuklandı ama Türkiye ve ABD’nin baskısıyla iade edildi.

- 5 TEMMUZ 1974 - Yunanlı subayların yönettiği Ulusal Muhafız Örgütü, Cumhurbaşkanı Makarios’u devirdi ve EOKA-B önderi Nikos Sampson’u ‘cumhurbaşkanı’ ilan etti. Adadaki İngiliz üssüne sığınan Makarios, Kıbrıs’ı terk etmek zorunda kaldı.

- Bu suretle Enosis’in gerçekleştirilmek istendiğini anlayan Başbakan Ecevit, garanti anlaşması uyarınca, İngiltere’yi ortak eyleme davet etti. İngiltere’nin katılmaması üzerine, 19 Temmuz’da Türk çıkarma gemileri denize açıldı ve 20 Temmuz’da denizden çıkarma ve havadan indirmelerle Girne bölgesi kontrole alındı.

- Ancak Yunan birliklerinin adada garantör olarak bulunan Türk birliğine saldırması çarpışmaları bütün ada yüzeyine yaydı.

- 22 Temmuz’da Birleşmiş Milletler’in çağrısına uyularak ateş kesildi. Bu girişim sonucu, Kıbrıs’ta Nikos Sampson, Yunanistan’da ise askeri cunta devrildi ve Yunanistan demokrasiye döndü.

- Ancak Kıbrıs’ta dağınık durumdaki Türklerin güvenliği sağlanamadığı gibi, Girne’deki Köprübaşı da Türk ordusu için yeterli güvenceye sahip değildi.

- 16 AĞUSTOS 1974 - Cenevre’de sürdürülen barış görüşmelerine rağmen Yunanistan hiçbir uzlaşmaya yanaşmak niyetinde olmadığını gösterdi. Aksine köylerdeki Türkleri öldürmeye devam ettiler. Bunun üzerine Türk ordusu adanın yüzde 37’sini kontrol altına alacak kadar ilerledikten sonra ikinci harekâtı sona erdirdi.

- Halkımız ve Gençlerimiz sizlere kısa bilgiler vererek Rum’ların Kıbrıs adası üzerindeki niyet ve gayelerinin Kıbrıs Tarihi geçmişini incelediğiniz zaman açıkca görürsünüz.

- Şimdi Türk Askerine “İşgalci” diyen Rum’lara Kıbrıs’ta Kimin İşgalci Olduğunu söyleyebilirsiniz.

- Kıbrıs’ta İşgalci Rum’lardır.