BURCU ÖZBEY - DÜNYADA VE ÜLKEMİZDEKİ OKUL-AİLE İŞBİRLİĞİ UYGULAMALARI

Yapılan araştırmalarda sürece destek artan aile katılımı ile öğrenci başarılarının arttığı, öğrencilerdeki öz saygı ve benlik gelişiminin kazanıldığı gözlemlenmiştir.

BURCU ÖZBEY - DÜNYADA VE ÜLKEMİZDEKİ OKUL-AİLE İŞBİRLİĞİ UYGULAMALARI

-Aile okulun hayat ile olan bağlanmasında adeta bağlantı noktasıdır.

Okul bulunduğu topluma uyum sağlayabilmesinde aile köprü görevi görerek okul ve çevre bütünleşmesi gerçekleşir. Türkiye’de olduğu gibi diğer ülkelerde de okul-aile iş birliğine önem verilmektedir. Bu yüzden ülkemizde olduğu gibi diğer ülkelerde de bu ilişkileri ve işbirliğini düzenleyen bir takım etkinlikler ve kuruluşlar oluşturulmuştur. Özellikle gelişmiş ülkelerde ailelerin bu işbirliğinde etkin olmaları, çocuğun eğitim sorumluluğunun okul yönetimi ile birlikte üstlenmeleri konusunda birçok çalışma yapılmaktadır. Velilerin süreçte aktif katılımda olmaları için çeşitli programlar düzenlenmektedir. (Özgan ve Aydın, 2010).

Yapılan literatür taraması sonucu ortaya konan ülkeler ve okul aile işbirlikleri şu şekildedir:

Fransa Eğitim Sisteminde Okul-Aile ilişkileri: Eğitim ilk defa 1789 yılında Fransız devriminden sonra bir insanlık hakkı olarak kabul edilmiştir. Geleneksel Fransız Eğitim Sisteminde veli sadece öğrencinin sorun yaşaması halinde müdahaleye girdiğini fakat günümüzde kurulan bizdeki Okul-Aile Birliği mantığına uygun “Okul Aile Dernekleri”, “Okul-Aile Özerk Dernekleri” gibi okul bünyesindeki kuruluşlar ile sürece daha çok dahil olmaktadır. Bu kuruluşların temel amacı ise mali konularda gönüllü bir şekilde destek çalışmaları yaparak okula yardım etmek, okul yönetimi ile hareket ederek Eğitim Bakanlığınca belirlenmiş müfredatın uygulanmasını görüşmek, okul aile arasındaki sorunları saptamak. (Porz,1982; Akt: Atayeter,2004).

CASNAV adlı derneklerde ilk ve orta okullar ile eşgüdümlü giden mahalle dernekleridir. Bunların amacı ise göçebe olarak gelen çocukların Fransızca'yı öğrenmelerine destek sağlamak ve aile eğitimi gibi çalışmalar ile aile okul arasındaki iletişimi güçlendirmektir.

 Japonya Eğitim Sisteminde Okul-Aile İlişkileri: Japon eğitiminde okul- aile işbirliği ise öğrencinin akademik anlamda desteklenmesi anlamındadır. Birçok hizmeti okul öğrenciye sağlamaktadır. Öyle ki her okulda bir beslenme uzmanı vardır. Ailenin desteği ise Juku adı verilen özel dersaneler ile öğrencinin desteklenmesine yardımcı olmaktır.

Amerika Eğitim Sisteminde Okul-Aile İlişkileri: Okul ve aile arasındaki işbirliğinin ilk çalışmasını 1815 yılında göçmenlere ve düşük maddiyattaki velilerine uygulayan ülke olan Amerikadaki eğitim sisteminde eyaletler kendi eğitim sistemlerini oluşturabilir ve yürütebilir. Okul-Aile işbirliğinde ise tüm okullarda okul aile iletişimini güçlendiren gönüllü veli ve öğretmen grupları vardır. Bu grupların ise en büyüğü öğrencileri de içine alan “Ulusal Okul Aile Birliği"dir. Bu tür gruplarda zorunluluk değil gönüllülük esastır ve amacı öğrencinin iyi bir eğitim alabilmesi için çalışmalar yapmaktır. Yerel birlikler ortak sorunlar için önce kendi eğitim bölgelerindeki diğer gruplar ile birleşmektedir. Ardından eyalet düzeyinde toplanan bu birlikler her eyaletten bir temsilci ile Ulusal Okul Aile Birliği'ni oluşturmaktadır. Ulusal Okul Aile Birliği yol gösterici olabilir fakat o eyaletteki söz hakkına sahip değildir.

Günümüzde ise PTA ( parent-teacher organization) ismiyle okul aile birliği mevcuttur. Bu birlik okula yeni gelen öğrencilere hoş geldin partisi yaptığı gibi kermes gibi etkinlikler ile de aileler arasındaki iletişimi güçlü tutmaktadır. Ülkede aile programları önemli görülmektedir.

Güney Kore Eğitim Sisteminde Okul Aile İlişkileri: Eğitim sistemindeki tüm kademelerde okul aile ilişkilerini düzenleyici mevcut birlik bulunduran Güney Kore’ de İlkokullarda Olgunlaşma Birlikleri adıyla veli birlikleri vardır. Velilerin katılımında gönüllülük söz konusu olup yasal hiçbir sorumluluğu yoktur. Birliğin, okula maddi gelir sağlamak, eğitimin kalitesini arttırmak, okul işlerine yardımcı olmak gibi okul veli ilişkilerini düzenleyen maddeleri olan 1966’dan bu yana kullanılan yönetmeliği bulunmaktadır.  Ayrıca eğitimi geliştirme adına KEDI adında bir enstitüsü bulunmaktadır.

İsveç Eğitim Sisteminde Okul Aile İlişkileri: İsveç’te diğer ülkelerden farklı olarak bakanlık değil Milli Eğitim Kurulunca yürütülen çalışmalar ile eğitim sistemi ilerler. Okul aile işbirliğine ilişkin ilk adımlarını 1946 yılında Milli Öğrenci-Veli Birliği ile atmıştır. Bu birliğin amacı öğrenci ve aileler arasındaki görüş birliğini sağlamak ve aileyi bilgilendirmektir. Daha sonra ise birlik Ev ve Öğrenci Ulusal Birliği olarak adını değiştirdi. Birlik yerel düzeyde olduğu gibi ulusal olarak da faaliyetlerine devam etmiştir. 2011 yılında ise yeni eğitim yasası kabul edilmiş ve veli bilgilendirilmesinin ön planda olduğu, eğitim programlarında velileri ön plana çıkartıcı çalışmaların olduğu görülmektedir. (Çatalkaya, 2020)

SONUÇ:

Eğitim sistemimizde önem kazanan okul aile işbirliğinin öğrenciye faydaları çoktur. Bu iletişimin sağlıklı bir şekilde olması öğrenci üzerinde ve gelecekte nitelikli insanlar olmasına yarar sağlayacaktır.

Okul ve aile birbirini destekleyen iki kurumdur...

Aile çocuğun okul dışındaki zamanlarında onu en iyi tanıyan ve onunla ilgili en doğru gözlemi yapacak olandır. Bu bağlamda okuldaki öğretmenlerine yardım eden aile öğrencinin yaşayacağı ya da yaşamakta olduğu bir probleme karşı okul ile en doğru çözümleri bulabilecektir. Okul ile veli iletişimi düzenli ve sürekli olmalıdır. Okul veliye okulu benimsetici çalışmalar yapmalı, veli de okulu sahiplenmelidir. Bu şekilde güçlü işbirliği ile öğrenci motivasyonu yükselir ve öğrenci ders başarısı da artmaktadır. Akademik başarının yanı sıra çocuğun hayatındaki en önemli iki unsur olan okul ve aile işbirliği sayesinde öğrenci sosyal ilişkileri de güçlenmektedir. Böylelikle disiplin suçlarına karışma olayları da düşmektedir. Etkili okul aile iletişiminde ise kişilerin görüş ve katkılarına eşit şekilde değer verilmeli hiçbir veli diğerinden üstün tutulmamalıdır. Veliler ötekileştirilmemeli, ortak amaç olan öğrenci için birleştirilmelidir. Farklı düşünce ve görüşlere gösterilen saygı, önem ve açıklık etkili işbirliğinin ön koşulu olmalıdır. Velilerin okul toplantıları, kermesleri, gezileri gibi faaliyetlerde okula katılımı düzenli ve sürekli olmalıdır. Ayrıca veli sorumluluklarını çok iyi bilen ve yerine getiren olmalıdır. Okul aile birliği çalışmalarını da takip etmeli ve katılım göstermelidir. Okullarda yapılan çalışmalarda günümüz şartlarına uygun olarak sosyal medya hesapları, mesajlaşma kanalları ve web siteleri ile iletişimi sağlamak yer almaktadır.

KAYNAKÇA:

Atayeter, H.(2004). İlköğretim Okullarında Okul Aile İşbirliği (Diyarbakır İl Örneği).(Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi).

Çatalkaya, E.(2020).İlköğretim Velilerine Göre Okul Aile İşbirliği.(Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Aydın).